Bron:  Supply Chain Operations Reference model

Energielogistiek 

Na de basis definitie van logistiek volgen een aantal niet alledaagse voorbeelden die nuttig zijn voor energie logistiek om vervolgens af te sluiten logistiek aspecten voor de energievoorziening.

Basis van logistiek

Logistiek is het organiseren, plannen, besturen en uitvoeren van de goederenstroom. Dat kunnen natuurlijk net zo goed elektrische of warmtestromen zijn. Dit begint vanaf de ontwikkeling en inkoop van producten, via productie en distributie naar de eindafnemer. Doel is tegen optimale kosten en kapitaalgebruik te voldoen aan behoeften. Samengevat; logistiek is “de juiste dingen, op de juiste tijd, op de juiste plaats, in de juiste hoeveelheden tegen minimale kosten”. Dat geldt ook voor energie. Twee belangrijke deelgebieden zijn:

  • Productielogistiek voor het soepel laten verlopen van het productieproces, de juiste producten zonder veel verspillingen tegen een zo laag mogelijke prijs.
  • Distributielogistiek, het traject van een gereed product van productieproces tot aan de eindafnemer, bijvoorbeeld van fabriek tot winkel. Het is een balans tussen drie deelsystemen, te weten voorraad gereed product, magazijnen en materials handling en extern transport. Het hangt af van het soort product en factoren als de vereiste servicegraad, beperking met betrekking tot transportroutes etc.

Niet alledaagse logistiek voorbeelden uit andere disciplines.

Van de laatste twee een paar voorbeelden:

  • Als de kabel naar een ziekenhuis stuk gaat kan je in de operatiekamer niet de opengesneden patiënt een paar dagen laten liggen tot de kabel is gerepareerd. Dan is een noodvoorraad energie (accu) nodig voor de gewenste servicegraad als de transportroute uitvalt en een voorziening die zorgt dat er stroom is als de storing langer duurt. Decentrale voorraden zijn dus in sommige gevallen vereist, maar kunnen als kleinschalige opslag goedkoper wordt ook uit economisch perspectief aantrekkelijk zijn.
  • Een email bericht of telefonisch contact leg je ie top voorraad. Toch kunnen transportroutes overbezet raken. Dat werkt met een pakketgeschakeld netwerk dat gegevens opsplitst in kleinere pakketten met variabele grootte, die door elkaar, eventueel via verschillende wegen/ routes worden verstuurd. Via protocollen wordt de route over de infrastructuur, volgordelijkheid, en foutcorrectie geregeld. De netwerk structuur kan verschillende vormen aannemen, waarbij de ringstructuur in netwerken voor elektrisch. Elektrische hoef je niet in pakketje te splitsen; De routing is wel relevant als net als met internetberichten decentraal het aanbod toeneemt (net als berichten die door veel particulieren worden geproduceerd gaat dat ook met energie gebeuren; hiërarchie met een centraal aanleverpunt is dan steeds minder relevant. Onderling energie uitwisselen kan dan ook aantrekkelijk zijn met minder kosten.
  • Die netwerkstructuren zijn ook terug te vinden in de infrastructuur voor wegen. Dan krijg je dan te maken met logistieke wachtrijen zoals mensen op het perron of in de file. Dat is op te lossen door meer asfalt of OV (transportcapaciteit), of door verschuiven van het aanbod. Dat komt neer op rekeningrijden of wegbeprijzing. Dat kan ook voor de energie waarbij dan zowel de aanbieder als de vrager betaalt voor het gebruik van de infrastructuur naar hoeveelheid en tijd. Nu heeft de netbeheerder de plicht om aan te sluiten, waarna de kosten iet meer afhankelijk zijn van gebruik en gebruikers van het net dus geen rekening hoeven te houden met de transportcomponent.

De essentie van de voorbeelden is dat

  • Voorraden belangrijk zijn, niet alleen voor de transportkosten maar ook voor de leverbetrouwbaarheid.
  • Het systeem sterker en flexibeler wordt als transport en distributie gebeurt via en netwerk dat belastingafhankelijk de kortste weg kan kiezen tussen aanbod en vraag.
  • Een juiste beprijzing van transportkosten (inclusief toerekenen vaste koste aan gebruik met verschillende tarieven afhankelijk van bezetting) ) wpelen  ghenklijk igafhenklijk de rute in he net kan bepalen.  , het system wodt verterke als decentale aanbieders gebuik kunne maken van flexible netwerken naar vragen iet sterker wordt als er eodnt als  belangrijk is die te hebben bij ngrijd zijn

Algemene uitgangspunten

Voorraden verhogen flexibiliteit bij onzekerheid (vraag en aanbod) en door optimaliseren productie, voorraden en transportlijnen is de flexibiliteit met soms de leverbetrouwbaarheid te verhogen en zijn de kosten te verlagen. Daarbij zijn informatiestromen essentieel waarbij een juiste beprijzing van al die componenten onderdeel is van die informatiestromen. Zonder de juiste prijs zal het marktmechanisme niet de juiste verdeling van de lasten over productie, voorraad en transport geven. De marktwerking voor energie is in Nederland lijkt door is door de instituties, die juist waren bedoeld om de marktwerking te verbeteren slecht te functioneren.

Productie en voorraden situeer je zo dicht mogelijk bij de gebruiker, tenzij door schaalvoordelen grootschaligere productie en voorraden opwegen tegen de transportkosten. Met PVT vindt de productie van zowel elektrisch als warmte plaats bij de gebruiker. Voorraadvorming op die plek geeft dan geen extra transportkosten met bijbehorende dure infrastructuur. Energie-uitval van en hele wijk is praktisch uitgesloten als een ieder, of en beperkt aantal woningen praktisch zelfvoorziend zijn. Afzonderlijke units kunnen in storing vallen, maar dat is een overzichtelijk probleem en de kans dat er el tegelijk in storing gaan is klein. Dus de leverbetrouwbaarheid zal, als men zijn eigen installaties goed onderhoud groter worden en men is minder meer afhankelijk van energieleveranciers (warmte elektrisch of wat dan ook).

Flexibiliteit is verder te verhogen door voorraadpunten transportabel te maken, bijvoorbeeld met containers. Denk aan batterijen in containers die je weg kunt halen als elektrische auto’s of thuisbatterijen meer gemeengoed worden. Eventuele onbalans is het beste op te vangen door lokale voorraden met informatiestromen te verbinden (vorm van Smart Grids) en dan bijvoorkeur met een zo universeel mogelijke grondstof (in dit geval elektrisch, waar je ook warmte mee maakt; andersom gaat niet met lage temperatuursystemen lokaal). Tot slot geeft het centaal downstream sturen van de logistiek vaak opslingereffecten met hogere voorraden en kosten. Het is vaak beter decentrale voorraden op een gunstige tijd aan te vullen tot een bepaalde hoogte (meer geavanceerde Camp)

Investeren in productie, opslag en transportsystemen op een verkeerde punten kan leiden tot hoge kosten in de toekomst door lock in effect,. wat kan ontstaan door padafhankelijkheid bij een gering lerend effect bij politiek en instituties. Oude gewoonten in instituties werken dan zelf vesterkend en met als gevolg grote infrastructurele projecten met langjarige verplichtingen waar kleinschalige flexibele oplossingen, waarvan de spelers minder dominant zijn, beter waren geweest.