Wat is de day-ahead markt — en hoe verschilt die van de onbalansmarkt?
In het energiesysteem zijn er verschillende markten waarop je kunt handelen. Twee daarvan zijn de day-ahead markt en de onbalansmarkt. Hoewel ze beide draaien om het balanceren van vraag en aanbod, verschillen ze fundamenteel in tijdshorizon, verantwoordelijkheid en vrijheid van handelen.
⚖️ Onbalansmarkt: reactief en gereguleerd
De onbalansmarkt is een reactieve markt. Hier wordt achteraf afgerekend met partijen die afwijken van hun voorspelde verbruik of productie. TenneT grijpt in met balanceringsdiensten zoals FCR en aFRR, en rekent vervolgens af via onbalansprijzen. Je hebt hier minder vrijheid: als je een contract hebt voor balanceringsdiensten, moet je leveren wanneer TenneT dat vraagt — anders volgt een boete.
Day-ahead markt: proactief en vrij
De day-ahead markt is een proactieve handelsmarkt. Hier bied je één dag van tevoren aan hoeveel elektriciteit je denkt te produceren of verbruiken, per kwartier. De markt bepaalt op basis van vraag en aanbod de prijs voor elk tijdsblok. Je handelt hier vrijwillig en onafhankelijk — je kiest zelf of je meedoet, en je kunt de prijzen zelf inlezen via platforms zoals EPEX Spot.
Toegevoegde waarde van een batterij in de day-ahead markt
Een batterij biedt unieke voordelen in deze markt:
- Opslag bij lage prijzen
Je kunt stroom inkopen of opslaan op momenten dat de prijs laag is (bijvoorbeeld bij veel zon of wind). - Verkoop bij hoge prijzen
Je kunt opgeslagen stroom verkopen op momenten dat de prijs hoog is (bijvoorbeeld bij piekvraag in de avond). - Slimme sturing met weersverwachting
Door PV-opwekking te koppelen aan weersvoorspellingen kun je nauwkeurig plannen wanneer je batterij moet laden of ontladen. - Warmtepomp integratie
Je kunt je warmtepomp laten draaien op momenten van lage prijzen, en tijdelijk pauzeren bij hoge prijzen — zonder comfortverlies.
Belangrijk verschil: vrijheid vs. verplichting
| Eigenschap | Day-ahead markt | Onbalansmarkt |
|---|---|---|
| Tijdshorizon | 1 dag vooruit | real-time / achteraf |
| Vrijheid | Volledig vrijwillig | Contractueel verplicht |
| Prijsmechanisme | Marktprijs per kwartier | Onbalansprijs door TenneT |
| Batterijstrategie | Zelf plannen | Direct leveren bij activatie |
| Risico | Marktprijsfluctuatie | Boete bij niet-leveren |
Voorbeeld: batterij slim inzetten
Stel je hebt:
- 10 kWh batterij
- 5 kW zonnepanelen
- toegang tot day-ahead prijzen
Je ziet dat morgen tussen 13:00 en 15:00 de stroomprijs laag is door veel zon. Je plant:
- om je batterij dan te laden
- en die stroom ’s avonds te verkopen als de prijs stijgt
- je warmtepomp draait ook tussen 13:00 en 15:00, zodat je geen dure stroom hoeft te gebruiken
Zo maximaliseer je je opbrengst én minimaliseer je je kosten — volledig onafhankelijk van TenneT.
