Energiegemeenschappen in de nieuwe Energiewet
Delen
De nieuwe Nederlandse Energiewet, aangenomen in december 2024, introduceert energiegemeenschappen formeel als erkende spelers op de energiemarkt. Dit is een belangrijke stap in de Nederlandse energietransitie en sluit aan bij Europese richtlijnen zoals het Clean Energy Package van 2018. De wet treedt in werking op 1 januari 2026. Tegelijkertijd zijn er al nieuwe EU-regels in ontwikkeling, waarmee de Nederlandse wet vanaf 17 januari 2026 opnieuw in overeenstemming moet zijn. Dit maakt het regelgevingslandschap complex, dynamisch en voor velen behoorlijk verwarrend.
Duurzaam Heiloo is lid van Energie Samen Noord-Holland, een vereniging die zich inzet voor het ondersteunen van de oprichting en groei van energiecoöperaties. Met financiering van de Provincie Noord-Holland heeft de vereniging een ondersteuningsprogramma gelanceerd voor haar leden. Dit inspireerde Duurzaam Heiloo om zich te verdiepen in vragen die voortkwamen uit het Reformers-project—vragen die een bredere discussie op gang brachten.
Wat zijn energiegemeenschappen?
Energiegemeenschappen zijn samenwerkingen tussen burgers, lokale overheden en kleine ondernemingen die gezamenlijk hernieuwbare energie opwekken, delen en verkopen. Deze gemeenschappen kunnen verschillende vormen aannemen, zoals energiecoöperaties waarbij leden investeren in projecten zoals windmolens of zonnepanelen. Ze kunnen ook energie peer-to-peer uitwisselen—bijvoorbeeld via zonnepanelen op daken, inclusief ondersteunende technologieën zoals batterijen, zoals voorzien in het Reformers-project.
Voordelen van energiegemeenschappen
- Lokaal eigenaarschap: Versterkt betrokkenheid en controle over energieproductie en -verbruik.
- Sociale waarde: Brengt sociale, economische en ecologische voordelen voor de lokale omgeving.
- Decentrale opwekking: Vermindert afhankelijkheid van grote commerciële aanbieders en draagt bij aan een veerkrachtiger energiesysteem.
Actieve gebruikers
Actieve gebruikers zijn individuen of groepen die hun eigen energie opwekken, opslaan en verbruiken. Dit omvat mensen met zonnepanelen of deelnemers aan energiegemeenschappen met gedeelde batterijsystemen.
Hun rol:
- Zelfverbruik: Gebruik van eigen opgewekte energie verlaagt energiekosten.
- Energiedeling: Het delen van overtollige energie binnen de gemeenschap zorgt voor efficiënter gebruik van hernieuwbare energie.
- Marktdiensten: Deelname aan diensten zoals vraagrespons—het aanpassen van verbruik op basis van marktprijzen—helpt het elektriciteitsnet stabiliseren.
Vooruitblik
De nieuwe Energiewet maakt het eenvoudiger voor energiegemeenschappen en actieve gebruikers om een grotere rol te spelen in de energietransitie. Hun lokale, democratische en niet-commerciële karakter biedt een alternatief voor grote marktpartijen en draagt bij aan een eerlijker, duurzamer en veerkrachtiger energiesysteem.
Het Reformers-project in Heiloo
Duurzaam Heiloo, met zijn Reformers-project—waaronder 10 thuisbatterijen, 5 thermische opslagunits en een buurtbatterij—navigeert in dit complexe en snel evoluerende regelgevingslandschap. De buurtbatterij, economisch gecombineerd met een commerciële batterij, voegt een extra laag complexiteit toe aan het project.
Er is een projectplan opgesteld waarin de componenten bij geselecteerde huishoudens worden geïnstalleerd. In samenwerking met energiemarktpartners Withthegrid en Repowered onderzoekt het project hoe deze systemen in de praktijk functioneren, ook bij handel op de energiemarkt. Deze proefperiode levert waardevolle inzichten op in het eerste halfjaar tot januari 2026.
Als het gunstig blijkt, kan een coöperatieve structuur worden opgezet. Dit weerspiegelt de visie van Duurzaam Heiloo: bewoners moeten weloverwogen beslissingen nemen op basis van opgedane kennis, in plaats van onderworpen te zijn aan top-down implementatie puur op basis van technische efficiëntie. Een vergelijkbaar participatief proces zal worden gevolgd voor de buurtbatterij.
Planning en samenwerking in Noord-Holland
Het eerste plan is om in de eerste zes maanden ervaring op te doen met de geïnstalleerde componenten. Daarna vinden elke zes maanden evaluaties plaats met data van Withthegrid om verbeteringen te verkennen. Deze gefaseerde aanpak zorgt voor voortdurende betrokkenheid van de gemeenschap gedurende de vierjarige projectperiode. Uiteindelijk is het doel om de gemeenschap zelfstandig verder te laten gaan na afloop van de Reformers-betrokkenheid.
Wat betreft Energie Samen Noord-Holland: de eerste sessie was een succes. De meeste vragen die Duurzaam Heiloo namens het Reformers-initiatief indiende, zijn beantwoord voor zover de huidige kennis dat toestaat. Omdat het aantal aanmeldingen ver boven het beschikbare aantal plaatsen lag, wordt een tweede en een vervolgsessie gepland.
Natuurlijk blijven er veel vragen bestaan naarmate het project vordert. Duurzaam Heiloo kijkt ernaar uit om samen met Energie Samen Noord-Holland de juiste oplossingen te vinden voor de uitdagingen die voor ons liggen. Wij zetten ons in voor een verantwoorde en duurzame aanpak.
