Waarom frequentie cruciaal is in het elektriciteitsnet — en hoe batterijen helpen balanceren
In een modern elektriciteitsnet draait alles om balans. De netfrequentie — in Europa standaard 50 Hz — is een directe indicator van die balans. Als de frequentie daalt, betekent dat dat er meer vraag dan aanbod is. Als de frequentie stijgt, is er meer aanbod dan vraag. Kleine afwijkingen zijn normaal, maar grote afwijkingen kunnen leiden tot storingen of zelfs uitval van het net.
Wat gebeurt er bij een frequentiedaling?
De grafiek hierboven laat zien wat er gebeurt vanaf het moment dat de frequentie begint af te wijken (t₀):
- FCR (Frequency Containment Reserve) wordt automatisch binnen 30 seconden geactiveerd. Dit is de eerste verdedigingslinie.
- aFRR (Automatic Frequency Restoration Reserve) volgt binnen enkele minuten (30 s tot 15 min) en helpt de frequentie verder te herstellen.
- mFRR en RR zijn handmatige of semi-automatische reserves die later worden ingezet om het systeem volledig te stabiliseren.
De rol van batterijen in deze keten
Als je een batterij hebt, kun je deelnemen aan deze balanceringsmarkten. Dat werkt als volgt:
- Beschikbaarheid opgeven
Je geeft aan hoeveel vermogen je batterij kan leveren of opnemen. Bijvoorbeeld: 5 kW beschikbaar voor FCR. - Directe levering bij activatie
Als TenneT je activeert, moet je binnen 30 seconden leveren wat je hebt beloofd. Dit gebeurt automatisch via software. - Overbruggingstijd creëren
Batterijen zijn ideaal om de tijd te overbruggen tussen het moment van verstoring en het opstarten van langzamere bronnen zoals gascentrales. Ze reageren snel en precies. - Vergoeding en boete
- Je krijgt een vergoeding voor het beschikbaar stellen van capaciteit, ook als je niet wordt ingezet.
- Word je wel ingezet, dan krijg je een extra vergoeding.
- Kom je je belofte niet na, dan volgt een boete en mogelijk uitsluiting van deelname.
Voorbeeld: batterij in de FCR-markt
Stel je hebt een thuisbatterij van 10 kW en je stelt 5 kW beschikbaar voor FCR:
- Je ontvangt een vaste vergoeding per dag/week voor die 5 kW.
- Bij een frequentiedaling activeert TenneT je batterij automatisch.
- Je levert 5 kW binnen 30 seconden.
- Als je niet levert, verlies je je vergoeding en krijg je een boete.
Conclusie
De netfrequentie is een vitale indicator van systeemgezondheid. Batterijen spelen een steeds grotere rol in het snel en flexibel balanceren van het net. Door deel te nemen aan markten zoals FCR en aFRR, kunnen batterijbezitters niet alleen bijdragen aan netstabiliteit, maar ook een aantrekkelijk verdienmodel realiseren.
